Hipercholesterolemia, hiperlipidemia

half naked man doing split on the beach
half naked man doing split on the beach


Lipidy (tłuszczowce) stanowia niejednorodna grupę związków chemicznych charakteryzujących się:
1.względna nierozpuszczalnościa w wodzie;
2.rozpuszczalnością w rozpuszczalnikach tzw. niepolarnych, jak eter, benzen i chloroform.

Lipidy są ważnymi składnikami pożywienia dostarczajacymi energii oraz umożliwiającymi wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (wit.A, wit.D, wit.E, wit.K). do związków tych nalezy cholesterol. Jest on lipidem obojętnym (nie naładowanym elektrycznie) bardzo rozpowszechnionym we wszystkich komórkach organizmu, ale szczególnie duże ilości zawiera tkanka nerwowa. Cholesterol jest obecny w tłuszczach pochodzenia zwierzęcego, ale nie występuje w tłuszczach roślinnych. Wśród związków pochodzenia tłuszczowego w osoczu krążą również: wolne kwasy tłuszczowe (FFA), wyjatkowo aktywne metabolicznie, chylomikrony, lipiproteiny o bardzo małej gęstości (VLDL), lipoproteiny o małej gęstości (LDL), lipoproteiny o dużej gęstości (HDL). Lipoproteiny są to związki powstałe z połączenia lipidów (tłuszczowców) z białkiem (apolipoproteiną), co umozliwia ich transport drogą krwi.
Wolne kwasy tłuszczowe (FFA) pojawiaja się w osoczu krwi podczas wchłaniania z przewodu pokarmowego lub w wyniku uwalniania z tkanki tłuszczowej . Szczególnie duże stężenie we krwi występuje w czasie głodzenia. W tym okresie dostarczaja 25 – 30% całkowitej energii dla organizmu.
Chylomikrony powstają podczas rozkladu enzymatycznego tłuszczów ulegajacych wchłanianiu z jelita. Stanowia one formę transportową przenoszenia rozłożonych tłuszczów i cholesterolu do wątroby przed. Dostają się one do chlonki odpływajacej z jelit ku wątrobie drogami limfatycznymi.
Lipoproteiny o bardzo małej gęstości (VLDL) produkowane są głownie przez komórki wątroby, w mniejszej ilości powstaja podczas wchłaniania tłuszczów z jelit. U człowieka ulegaja przekształceniu do LDL, pod wpływem enzymu lipazy lipoproteinowej. Na wzrost syntezy VLDL przez wątrobę wpływa: dieta bogata w węglowodany (szczególnie zawierające cukry złożone, jak sacharoza i fruktoza), picie alkoholuduże stężenie wolnych kwasów tłuszczowych, wysoki poziom insuliny.
Lipoproteiny o niskiej gęstości (LDL) nie są wytwarzane ani przez wątrobę, ani przez jelita.Powstają w wyniku przekształcania VLDL. Stanowia nośnik cholesterolu do komórek pozawątrobowych.
Lipoproteidy o wysokiej gęstości (HDL) syntetyzowane i wydzielane są przez wątrobę i jelita. Ich podstawowym zadaniem jest transport cholesterolu z tkanek obwodowych do wątroby oraz regulacja komórkowego bilansu cholesterolu i lipolizy (rozkładu tłuszczów zlokalizowanych wewnątrzkomórkowo). 
VLDL i LDL mogą gromadzić się w wątrobie powodując jej uszkodzenie (stłuszczenie). Niedobór wit.E sprzyja toksycznemu działaniu VLDL. Spowodowane jest to faktem, że tylko oksydowane (utlenione przez wolne rodniki) LDL i VLDL sa toksyczne dla organizmu https://pl.wikipedia.org/wiki/Zaburzenia_od%C5%BCywiania. Oksydowane LDL, wyjątkowo zjadliwe dla środbłonka naczyniowego, są istotnym elementem prowadzącym do rozwoju zmian miażdżycowych. Wit.E jest antyoksydantem, czyli „wymiataczem wolnych rodników” z ustroju. Dzięki temu pełni role ochronną. 

PROFIL LIPIDOWY – NORMY

Cholesterol całkowity: 150 – 200 mg/dl (3,9 – 5,2 mmol/l)
LDL-cholesterol:

  •     155 – 175 mg/dl (<4,00 – 4,5 mmol/l) – dla osób zdrowych, bez innych czynników ryzyka; 
  •     135 -155 mg/dl (3,5 – 4,0 mmol/l) – dla osób z jednym innym czynnikiem ryzyka;
  •     115 – 135 mg/dl (3,0 – 3,5 mmol/l) – dla osób z dwoma innymi czynnikami ryzyka;
  •     poniżej 115 mg/dl (,3.0 mmol/l) – u osób, które przebyły zawał serca.

HDL-cholesterol: powyżej 58 mg/dl (1,5 mmol/l) u mężczyzn i powyżej 66 mg/dl (1,7 mmol/l) u kobiet.
Stosunek cholesterolu całkowitego do HDL-cholesterolu powyżej 5 stanowi czynnik zagrożenia.
Triglicerydy: poniżej 200 mg/dl (2,3 mmol/l) 

WAŻNE! Badanie profilu lipidowego powinno odbywac się po minimum 12 godzinnej przerwie w jedzeniu! 

PODZIAŁ HIPERLIPIDEMII

1. Hipertriglicerydemia, gdy poziom cholesterolu całkowitego może byc prawidłowy, ale zwiększone jest stężenie we krwi triglicerydów powyżej 200 mg/dl (tj. 2.03 mmol/l);
2. Hipercholesterolemia, gdy poziom cholesterolu całkowitego w surowicy krwi przekracza 200 mg/dl (tj. 5,2 mmol/l);
3.Hiperlipidemia mieszana, w której dochodzi do wzrostu stężenia zarówno triglicerydów powyżej 200 mg/dl (2,3 mmol/l), jak i cholesterolu powyzej 200 mg/dl (5,2 mmol/l). 

JAKIE SĄ POSTACIE HIPERLIPIDEMII pl.wikipedia.org?

Ze względu na etiopatogenezę hiperlipidemie dzieli się na nastepujące grupy:
1. Niewielki wzrost cholesterolu całkowitego lub triglicerydów po obfitych, tłustych posiłkach lub po spozyciu alkoholu. Są to postacie odczynowo-fizjologiczne.
2. Hiperlipidemie wtórne: towarzyszące otyłości, piciu alkoholu, w przebiegu źle kontrolowanej cukrzycy, w przebiegu chorob tarczycy, nerek, podczas przyjmowania niektórych leków, np. moczopędnych z grupy tiazydów (Hydrochlorotiazyd), beta-blokerów (np. Propranolol).
3. Postacie rodzinne (pierwotne) mające podłoże dziedziczne. 

JAKI JEST WPŁYW HIPERLIPIDEMII NA RYZYKO ROZWOJU CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA?

Konsekwencją hipercholesterolemii jest miażdżyca prowadząca do:

  • Choroby wieńcowej i zawału serca;
  • Miażdżycy naczyń obwodowych;
  • Udaru mózgu.

Ocenia się , że przy stężeniu cholesterolu całkowitego powyżej 200mg/dl (5,2 mmol/l) znacznie wzrasta ryzyko zawału serca. Przy wartości ok. 250 mg/dl (6,5 mmo/l) dwukrotnie wzrasta zapadalność na zawał serca, a przy wartości 300 mg/dl (7,8 mmol/l) jest juz cztery razy większa niz przy 200 mg/dl. Dodatkowo niski poziom ochronnej frakcji HDL-cholesterolu poniżej 35 mg/dl (0,9 mmol/l) wraz z wysokim poziomem frakcji aterogennej (miażdżycorodnej) LDL-cholesterolu powyżej 150 mg/dl (3,9 mmol/l) gwałtownie podwyższa ryzyko zawału serca. 
Niezwykle ważna reguła Fausta mówi, że: jeżeli stężenie cholesterolu zmniejszy się o 1%, to ryzyko choroby wieńcowej maleje o 2%.
Nieprawidłowe parametry gospodarki lipidowej prowadzą również do chorób innych narządow np. do stłuszczenia wątroby, zapalenia trzustki pediatrics.aappublications.org

JAK ZAPOBIEGAĆ HIPERLIPIDEMII?

Zastosuj dietę obniżającą stężenie cholesterolu:

  •     Białko powinno stanowić 12% dziennego zapotrzebowania energetycznego, czyli średnio ok.60 g/dobę.
  •     Zredukuj ilość spożywanych tłuszczów poniżej 30% ogólnej wartości energetycznej diety;
  •     Staraj sie wyelimilować tłuszcze zwierzęce, zastępując je tłuszczami roślinnymi i olejami bogatymi w kwas linolenowy;
  •     Spożywaj zamiast mięs czerwonych drób i ryby zawierające kwasy tłuszczowe omega-3 wielonienasycone (makrela, łosoś);
  •     Ogranicz spożywaniei cholesterolu poniżej 300 mg/dobę (np. 1 żółtko zawiera ok.270mg cholesterolu);
  •     Jedz grube kasze: jęczmienna, gryczana i rośliny strączkowe. Zawieraja duże ilości skrobi, a powinna ona stanowić 60% energetycznej wartości diety.
  •     Zastąp pieczywo białe pieczywem razowym lub innym zawierającym dużo błonnika i ziarna;
  •     Jedz pokarmy bogatoresztkowe lub uzupełniaj posiłki tzw. „wypełniaczami”, np. otręby pszenne. Dzienne spożycie błonnika powinno stanowić 30 – 40 g.
  •     Spożywaj więcej warzyw i owoców
  •     Ilość cukrów prostych w diecie nie powinna przekraczać 10% dziennego zapotrzebowania energetycznego.
  •     Wypijaj ok.1500 – 2000 ml płynów dziennie.

UWAGA! Propozycje te dotyczą osób u których nie stwierdza się niewydolności nerek, chorób jelit czy też innych schorzeń wymagajacych specjalnych ograniczeń i modyfikacji diety. Poradź się ze swego lekarza.
Absolutnie wyklucz alkohol ze swojej diety.
Uzupełniaj witaminy, zwłaszcza tzw. „antyoksydacyjne”: wit.E 100j.m./d, wit.C 120 mg/d, Beta-karoten 10000 j.m./d, kwas foliowy 400 mcg/d, wit.B6 2.0 mg/d, wit.B12 6,0 mcg/d . Osoby palące papierosy powinny przyjmować dwukrotnie większe dawki wit.E i wit.C.
Zwiększaj swoją aktywność fizyczną. Nawet 2 razy dziennie po 15 minut ćwiczeń fizycznych, jeśli będą one regularne, już spowoduje dostrzegalny efekt.
Stosuj regularnie leki wg wskazań lekarza. Nigdy nie przerywaj samodzielnie leków obniżajacych poziom lipidów. 

Rate this post